Featured Ελλάδα 

Φάκελος της δίκης αγωνιστών της κυπριακής ελευθερίας δωρεά στο Kρατικό Aρχείο Κύπρου

Με τον αριθμό 671/56 ο φάκελος της δίκης σε ειδικό δικαστήριο των Βρετανών στην Κύπρο τον Ιούνιο του 1956 και της καταδίκης σε απαγχονισμό των ηρώων της ΕΟΚΑ Μιχάλη Κουτσόφτα και Ανδρέα Παναγίδη, καθώς και του καταδικασθέντα σε ισόβια κάθειρξη Παρασκευά Χοιροπούλη, με την κατηγορία ότι πυροβόλησαν τον Άγγλο Patrick J. Hale, βρίσκονται στο Κρατικό Αρχείο της Κύπρου.

Ο φάκελλος είνια δωρεά του δικηγόρου των δύο απαγχονισθέντων ηρώων, Ρένου Λυσιώτη, δικηγόρου των Κουτσόφτα και Παναγίδη, με τη συνδρομή και συμβολή και του Τίτου Φάνου, δικηγόρου του Χοιροπούλη.

Στην τελετή παράδοσης του φακέλου, που περιέχει σημειώσεις, τεκμήρια και άλλα σημαντικά στοιχεία της συγκεκριμένης υπόθεσης, από τους Λυσιώτη και Φάνου στον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Ιωνά Νικολάου παρόντες ήταν τα τρία παιδιά του Ανδρέα Παναγίδη, Αριστείδης, Δέσποινα και Αυγή και η αδερφή του Μιχάλη Κουτσόφτα, Παρασκευή.

Ευχαριστώντας τον κ. Λυσιώτη, ο κ. Νικολάου τον διαβεβαίωσε ότι το αρχειακό αυτό υλικό, το Κρατικό Αρχείο, η Διευθύντρια του οποίου ήταν επίσης παρούσα στην τελετή στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, θα φυλάσσει σαν κόρη οφθαλμού, όπως διατηρεί όλες τις αρχειακές συλλογές που σχετίζονται με τη δράση των αγωνιστών της ΕΟΚΑ.

Με τη συνδρομή αυτή, πρόσθεσε, εμπλουτίζεται το αρχειακό υλικό και η γνώση του κάθε πολίτη, που επιθυμεί να έχει πρόσβαση και να μελετήσει τις χρυσές σελίδες της ιστορίας της μικρής μας πατρίδας. “Εάν ρίξει κανείς μια ματιά, θα διαπιστώσει ότι περιλαμβάνει στοιχεία που προκαλούν δέος και συγκίνηση σε όλους, όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα τεκμήρια με τα δαχτυλικά αποτυπώματα του Ανδρέα Παναγίδη, οι απαντήσεις των ηρώων μας -κατηγορουμένων στη δίκη, η χειρόγραφη επιστολή προς τον Κυβερνήτη Χάρτινγκ από τους δικηγόρους υπεράσπισης για επίδειξη επιείκειας προ της εκτέλεσης των Κουτσόφτα, Παναγίδη και Στέλιου Μαυρομμάτη – δηλαδή από τον Γλαύκο Κληρίδη, τον Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη, τον Τίτο Φάνο και τον Ρένο Λυσιώτη”.

Μέσα από την καταγραφή του χρονικού που εστάλη στον Διγενή από τον Ρένο Λυσιώτη και δημοσιεύτηκε στο «Χρονικό ΕΟΚΑ 1955–59», ο ίδιος αφηγείται τις δύσκολες μέρες των ηρώων μας, όπως τις έζησε, ανέφερε ο Υπουργός. Ο Μιχαήλ Κουτσόφτας, σημείωσε, ήταν μόλις 22 ετών. Το ίδιο, είπε, και Ανδρέας Παναγίδης, ο οποίος ήταν πατέρας τριών παιδιών – ηλικίας μόλις ενός, δύο και τριών ετών τότε – όμως αυτά τα δεδομένα άφηναν ασυγκίνητο τον Κυβερνήτη Χάρτινγκ στην ύστατη έκκληση, που απηύθυναν οι δικηγόροι, για να τους αποδοθεί χάρη. “Παρόλα αυτά, οι δύο μελλοθάνατοι, μαζί με τον επίσης καταδικασθέντα σε θάνατο Στέλιο Μαυρομμάτη, το βράδυ προτού οδηγηθούν στην αγχόνη, κρατώντας το Ευαγγέλιο, αξίωσαν από τον Ύψιστο Θεό: «Συγχωρούμεν τον Χάρτινγκ και τους δήμιους. Ο Θεός είναι μαζί μας», αποδεικνύοντας το παροιμιώδες θάρρος και το απαράμιλλο ελληνοχριστιανικό τους ήθος”.

Ο Ρένος Λυσιώτης μίλησε για ιερό κειμήλιο που κρατά 60 τώρα χρόνια, εξιστόρησε τις συνθήκες και το ιστορικό της δίκης που κράτησε μόνο λίγες μέρες τον Ιούνιο. Για τους ήρωες είπε ότι “τους γνώρισα από κοντά, τους αγάπησα και ποτέ δεν τους ξέχασα”. Ο φάκελος, ανέφερε, που παρέδωσε σήμερα περιέχει – μεταξύ άλλων – τον ονομαστικό κατάλογο των 20 μαρτύρων κατηγορίας, τοπογραφικό χάρτη του αεροδρομίου Λευκωσίας όπου έγινε η εκτέλεση του Άγγλου και σημειώσεις του τόπου όπου είχαν συλληφθεί, χειρόγραφες καταγραφές μαρτυρικού υλικού από τον ίδιο τον κ. Λυσσιώτη και της αντεξέτασης των μαρτύρων κατηγορίας από τον Γλαύκο Κληρίδη, η απόφαση του δικαστή, οι απαντήσεις των κατηγορουμένων, η απόφαση του δικαστηρίου, σημείωμα δικό του προς τον Γρίβα κά

Δύο περιστατικά που του χάραξαν τη μνήμη και την ψυχή του εξιστόρησε ο κ. Λυσιώτης. Το πρώτο αφορούσε τη δίκη και όπως είπε, όταν έγινε φανερό ότι η καταδίκη σε θάνατο θα ήταν αναπόφευκτη ο ίδιος πλησίασε στο εδώλιο για να δώσει θάρρος στους Κουτσόφτα και Παναγίδη, οι οποίοι τον κοίταξαν και του είπαν “εμείς ξέρουμε ότι θα κρεμαστούμε. Προσπαθήστε μόνο να ξεκουμπωθεί ο μιτσιής”. Κοίταξε, πρόσθεσε ο κ. Λυσιώτης, τον Χοιροπούλη ο οποίος γύρισε και είδε τους δύο καταδικασθέντες λέγοντας: “γιατί ρε, εγώ δεν είμαι άξιος να πεθάνω μαζί σας;”.

Την παραμονή της εκτέλεσης των δύο, συνέχισε ο κ. Λυσιώτης, συνόδευε την Γιαννούλα Παναγίδη που με τα τρία παιδιά πήγαιναν να αποχαιρετήσουν τον πατέρα και σύζυγο. Μια Αγγλίδα φρουρός, είπε, αναγνώρισε τον τότε μικρό Αριστείδη Παναγίδη και επειδή είχε πάει με τον παππού του να δει τον πατέρα του ενωρίτερα, δεν τον άφηνε να περάσει. Όπως είπε ο κ. Λυσιώτης, η Αγγλίδα φρουρός τράβηξε απότομα το μικρό αγόρι που άρχισε να κλαίει, η Γιαννούλα ξυλοκόπησε άγρια την φρουρό, που τράβηξε πιστόλι και μπήκαν στη μέση άλλοι φρουροί και αξιωματούχοι για να επιτραπεί στην οικογένεια να αποχαιρετήσει τον Ανδρέα Παναγίδη.

Ο Παναγίδης, συνέχισε ο κ. Λυσιώτης, είπε στη σύζυγό του ότι πεθαίνει για την πατρίδα και δεν έχει να αφήσει τίποτε στα παιδιά του αλλά τους χαρίζει το πιο πολύτιμο πράγμα που είχε, το όνομά του.

Ο Τίτος Φάνου είπε ότι με την κατάθεση αυτού του φακέλου τιμούν τη θυσία των παλικαριών της ΕΟΚΑ. Επέδειξαν δύναμη ψυχής, λεβεντιά και απαράμιλλο θάρρος, έγραψαν ανεξίτηλη σελίδα στην ιστορία του απελευθερωτικού αγώνα, ανέφερε εκφράζοντας συγκλονισμό για την περιφρόνηση του θανάτου από τους Κουτσόφτα και Παναγίδη. Ο Χοιροπούλης, εξήγησε, λόγω του νεαρού της ηλικίας του καταδικάσθηκε σε ισόβια κάθειρξη. Η εκτέλεση των τριών, Κουτσόφτα, Παναγίδη και Μαυρομμάτη έγινε, είπε, 45 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της 21ης Σεπτεμβρίου του 1956. “Για να εισέλθουν οριστικά και αμετάκλητα στο πάνθεον της αθανασίας”.

Η Αυγή Παναγίδου ευχαριστώντας για την πράξη αυτή τους δικηγόρους, είπε ότι είναι τιμή τους να φέρουν το όνομα του Ανδρέα Παναγίδη και νιώθουν περήφανοι που έχουν αυτόν για πατέρα τους, “που αγάπησε τόσο πολύ την πατρίδα του, την έβαλε πάνω από τα παιδιά του. Είναι τιμή για μας αυτό”. Η κληρονομιά που τους άφησε, ανέφερε, είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά που μπορεί να αφήσει ένας πατέρας στα παιδιά του.

Η Παρασκευή Κουτσόφτα, αδερφή του Μιχάλη Κουτσόφτα, είπε ότι είναι τιμή τους για τη θυσία του αδερφού της “αν και βασανιστήκαμε πολύ” και διέκοψε συγκινημένη.

Ραλλή Παπαγεωργίου, ΚΥΠΕ, Λευκωσία, Κύπρος

Share This:

Related posts

Leave a Comment