Επίθεση στο Ιράν: Στρατιωτικοί, Οικονομικοί και Γεωπολιτικοί Κίνδυνοι Παγκόσμιας Κλιμάκωσης

Επίθεση στο Ιράν: Στρατιωτικοί, Οικονομικοί και Γεωπολιτικοί Κίνδυνοι Παγκόσμιας Κλιμάκωσης
Analysis
Από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, οι κίνδυνοι μιας ενδεχόμενης επίθεσης στο Ιράν αξιολογούνται από διεθνείς αναλυτές και στρατιωτικούς αξιωματούχους ως «οξείς» και «πρωτοφανείς». Μετά την παρατεταμένη ένταση του 2025, μια νέα σύγκρουση θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις με σοβαρές περιφερειακές και παγκόσμιες επιπτώσεις.
Οι βασικοί κίνδυνοι συνοψίζονται στους ακόλουθους τομείς:
Στρατιωτικοί Κίνδυνοι
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προειδοποιήσει ότι τα αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα.
Έλλειψη αναχαιτιστικών μέσων: Η εκτεταμένη χρήση συστημάτων αεράμυνας, όπως οι πύραυλοι Patriot και THAAD, τα προηγούμενα χρόνια έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα αναχαιτιστικών πυραύλων. Σε περίπτωση μαζικών ιρανικών αντιποίνων, η δυνατότητα προστασίας αμερικανικών βάσεων και συμμάχων ενδέχεται να αποδειχθεί ανεπαρκής. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να εξαντλήσει περαιτέρω κρίσιμα αποθέματα, επηρεάζοντας την ετοιμότητα για άλλες πιθανές εστίες έντασης, όπως στον Ινδικό Ωκεανό.
Κίνδυνος απωλειών προσωπικού: Πάνω από 30.000 Αμερικανοί στρατιώτες που σταθμεύουν στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται εντός της εμβέλειας ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον επιχειρησιακό και πολιτικό κίνδυνο.
Αντίδραση της Τεχεράνης: Η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει οποιαδήποτε επίθεση ως υπαρξιακή απειλή. Πιθανή απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει μαζική χρήση drones και βαλλιστικών πυραύλων με τακτικές «σμήνους», στοχεύοντας αμερικανικά αεροπλανοφόρα και κρίσιμες περιφερειακές υποδομές.
Περιφερειακή Κλιμάκωση και Αντίποινα
Άμεσα αντίποινα: Το Ιράν αναμένεται να πλήξει αμερικανικές βάσεις και συμμάχους των ΗΠΑ, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ.
Ενεργοποίηση πληρεξουσίων (proxies): Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος κινητοποίησης συμμάχων και παραστρατιωτικών δικτύων, όπως το κίνημα Χούθι στην Υεμένη, με πιθανές επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς Θάλασσας ή σε αμερικανικούς και δυτικούς στόχους στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Ασύμμετρες τακτικές: Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχουν αναπτύξει τακτικές κορεσμού με drones και ταχύπλοα σκάφη, με στόχο την υπερφόρτωση των ναυτικών αμυντικών συστημάτων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.
Παγκόσμιοι Οικονομικοί Κίνδυνοι
Στενά του Ορμούζ: Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό πέρασμα, από όπου διέρχεται περίπου το 20–25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Ενδεχόμενο κλείσιμο ή ναρκοθέτηση θα είχε άμεσες επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές.
Εκτίναξη των τιμών ενέργειας: Μια γενικευμένη σύγκρουση θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 ή ακόμη και τα 130 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας ισχυρό πληθωριστικό σοκ διεθνώς.
Επιπτώσεις στην Ασία: Μεγάλες οικονομίες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Ιαπωνία, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές εισαγωγές μέσω του Κόλπου, θα αντιμετώπιζαν άμεσες πιέσεις στην ανάπτυξη, στο εμπορικό ισοζύγιο και στη νομισματική σταθερότητα.
Εσωτερική Κατάρρευση και Ανθρωπιστική Κρίση
Κρατική αποσταθεροποίηση: Μια επίθεση που θα οδηγούσε σε κατάρρευση του καθεστώτος χωρίς σαφές σχέδιο πολιτικής μετάβασης θα μπορούσε να πυροδοτήσει εμφύλια σύγκρουση ή αποσχιστικές τάσεις μειονοτήτων (π.χ. Κούρδων ή Μπαλούχων), δημιουργώντας κενό εξουσίας αντίστοιχο με εκείνο που παρατηρήθηκε στη Λιβύη ή τη Συρία.
Προσφυγικές ροές: Η αποσταθεροποίηση μιας χώρας περίπου 93 εκατομμυρίων κατοίκων θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών προς την Τουρκία και την Ευρώπη, με σοβαρές κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες.
Κίνδυνος πυρηνικής διασποράς: Σε συνθήκες χάους, υπάρχει ανησυχία για απώλεια ελέγχου πυρηνικών υλικών ή πυραυλικών αποθεμάτων, με τον κίνδυνο αυτά να περιέλθουν σε ριζοσπαστικές ή μη κρατικές ομάδες.
Διπλωματική Απομόνωση και Γεωπολιτικές Ανακατατάξεις
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στη συσπείρωση ευρείας διεθνούς στήριξης:
Περιορισμοί χρήσης βάσεων: Κράτη του Κόλπου, όπως το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν εκφράσει επιφυλάξεις ως προς τη χρήση του εναέριου χώρου ή των στρατιωτικών τους εγκαταστάσεων για επιθετικές επιχειρήσεις, φοβούμενα ιρανικά αντίποινα.
Σχέσεις με μεγάλες δυνάμεις: Η εμβάθυνση των δεσμών της Τεχεράνης με τη Ρωσία και την Κίνα αυξάνει τον κίνδυνο έμμεσης ή και άμεσης εμπλοκής μεγάλων δυνάμεων, περιπλέκοντας περαιτέρω το γεωπολιτικό τοπίο.
Μια ενδεχόμενη στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν δεν θα αποτελούσε ένα περιορισμένο περιφερειακό επεισόδιο, αλλά γεγονός με υψηλή πιθανότητα πολυεπίπεδης κλιμάκωσης. Οι στρατιωτικοί περιορισμοί, ο κίνδυνος άμεσων και ασύμμετρων αντιποίνων, η απειλή διαταραχής της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας μέσω των Στενά του Ορμούζ, καθώς και το ενδεχόμενο εσωτερικής αποσταθεροποίησης μιας χώρας στρατηγικής σημασίας, συνθέτουν ένα σενάριο με σοβαρές και μακροχρόνιες συνέπειες.
Παράλληλα, η δυσκολία διαμόρφωσης ευρείας διεθνούς συναίνεσης και η γεωπολιτική εμπλοκή δυνάμεων όπως η Ρωσία και η Κίνα αυξάνουν τον κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.
Συνολικά, το ενδεχόμενο σύγκρουσης με το Ιράν δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της παγκόσμιας ασφάλειας, της ενεργειακής σταθερότητας και της διεθνούς οικονομικής τάξης.