Πανεπιστήμια: οι ΗΠΑ νιώθουν την ανάσα της Κίνας

Η κυριαρχία των ΗΠΑ στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κλονίζεται, καθώς αμερικανικά ιδρύματα χάνουν έδαφος έναντι ισχυρών ανταγωνιστών, με κυριότερο την Κίνα. Αυτή η τάση αποδίδεται, σε μεγάλο βαθμό, στις συνεχιζόμενες επιθέσεις κατά της ακαδημαϊκής έρευνας και της ανώτατης παιδείας.
Η «Αργή Παρακμή» και οι Πολιτικές Πιέσεις
«Βιώνουμε μια σταδιακή διολίσθηση, η οποία συνοδεύεται από μια άμεση και σφοδρή επίθεση κατά των πανεπιστημίων και της επιστήμης», δήλωσε ο καθηγητής του Χάρβαρντ, William Kirby, αναφερόμενος στην αλματώδη άνοδο της Κίνας στους τομείς της βιοϊατρικής και της βιοφαρμακευτικής.
Σύμφωνα με τον Kirby, η αμερικανική «παράνοια για την Κίνα» συμβαδίζει με μια παθητική αποδοχή της «αμερικανικής παρακμής», η οποία αντανακλάται στην υποχρηματοδότηση της έρευνας. Προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι ακόμη και υποστηρικτές της επιστήμης στο Κογκρέσο φαίνεται να πράττουν ελάχιστα για την ανακοπή αυτής της πορείας.
Οι πιέσεις εντείνονται και σε θεσμικό επίπεδο. Πρόσφατα, αναφέρθηκε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ απαίτησε από το Χάρβαρντ «αποζημίωση» ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, προκειμένου να διευθετηθούν ομοσπονδιακές έρευνες που αφορούν:
Τις φιλοπαλαιστινιακές διαμαρτυρίες στις πανεπιστημιουπόλεις.
Τις πολιτικές συμπερίληψης και διαφορετικότητας (DEI).
Η κυβέρνηση απειλεί ανοιχτά με διακοπή της χρηματοδότησης προς τα ιδρύματα που δεν συμμορφώνονται με τις κατευθύνσεις της.
Η Ακτινογραφία των Διεθνών Κατατάξεων
Η αξιολόγηση των πανεπιστημίων βασίζεται σε έξι κύρια συστήματα κατάταξης, τα οποία εστιάζουν σε διαφορετικούς δείκτες:
Σύστημα Κατάταξης
Κύρια Κριτήρια Αξιολόγησης
Leiden, U.S. News, URAP
Αριθμός δημοσιεύσεων, ετεροαναφορές (citations), ακαδημαϊκή ποιότητα έρευνας.
QS, Times Higher Education (THE), CWUR
Φήμη ιδρύματος, απασχολησιμότητα αποφοίτων, ποιότητα διδακτικού προσωπικού, διεθνής παρουσία.

Ενώ ιστορικά τα αμερικανικά πανεπιστήμια μονοπωλούσαν τις πρώτες θέσεις, τα πρόσφατα δεδομένα δείχνουν μια σαφή ανατροπή:
1. Στη λίστα Leiden, το κινεζικό Πανεπιστήμιο Zhejiang κατέκτησε την κορυφή, με το Χάρβαρντ να περιορίζεται στην τρίτη θέση.
2. Στην ίδια λίστα, 12 από τις 13 επόμενες θέσεις καταλαμβάνονται από κινεζικά ιδρύματα.
3. Στην κατάταξη του Times Higher Education, περισσότερα από 60 αμερικανικά πανεπιστήμια υποχώρησαν, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το Duke (-8 θέσεις) και το Emory (-17 θέσεις).
4. Το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (Ηνωμένο Βασίλειο) παραμένει στην κορυφή παγκοσμίως για δέκατη συνεχή χρονιά.
Οι Αιτίες της Οπισθοχώρησης
Η απώλεια της αμερικανικής υπεροχής δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων:
Μειωμένη χρηματοδότηση: Η κυβέρνηση Τραμπ προχωρά σε περικοπές κονδυλίων για την έρευνα, πλήττοντας ιδρύματα που εξαρτώνται άμεσα από την ομοσπονδιακή στήριξη.
Οικονομικές Ανισότητες: Το κόστος σπουδών παραμένει απαγορευτικό για πολλούς χαρισματικούς φοιτητές. Σύμφωνα με το Time, το 15% των φοιτητών προέρχεται από το πλουσιότερο 1% της χώρας (οικογένειες με εισόδημα άνω των 600.000 δολαρίων ετησίως).
Μεταναστευτικοί Περιορισμοί: Οι αυστηρές ταξιδιωτικές οδηγίες και οι αντιμεταναστευτικές πολιτικές δυσχεραίνουν την προσέλκυση κορυφαίων ξένων φοιτητών και ακαδημαϊκών.
Όπως επισημαίνει ο Phil Baty (Times Higher Education), βρισκόμαστε ενώπιον μιας «νέας παγκόσμιας τάξης» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ότι τα αμερικανικά πανεπιστήμια υποβαθμίζονται ποιοτικά, αλλά ότι ο διεθνής ανταγωνισμός κινείται πλέον με πολύ ταχύτερους ρυθμούς, εκμεταλλευόμενος την εσωστρέφεια των ΗΠΑ.